SARS-CoV2 in de kerk

Voor mijn kerkelijke gemeente (GKv Groningen Noord-West) heb ik een document opgesteld met aspecten voor het weer opstarten van kerkdiensten.

Per 1 juli zijn de regels rondom de samenkomsten versoepeld.

Cursief in dit document zijn veelal de overwegingen. De informatie is bedoeld om met elkaar het gesprek te voeren en besluiten te nemen. 

  • Wettelijke voorwaarden waar de kerk aan moet voldoen
    1. Gezien de afwezigheid van een vaccin en medicijn (volwaardig en voldoende aantal) blijft de 1,5 meter een essentiële maatregel[1].
    2. Kerkdiensten zijn niet voor mensen die vallen onder de categorie voor thuisisolatie of thuisquarantaine (zie website RIVM).
      • Blijf thuis bij verkoudheidsklachten, zoals lichte neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn, lichte hoest of verhoging tot 38 graden Celsius. 
      • Heeft u ook koorts en/of benauwdheid? Dan blijven ook huisgenoten thuis. Als u 24 uur lang geen klachten heeft, mag u weer naar buiten.
  • Maatregelen in het gebouw
    1. Desinfecteren van contactoppervlakken (met name deurkrukken) voor aanvang van de kerkdienst.
      • Ethanol is een stof die op de lijst van CMR (kankerverwekkende) stoffen staat. Aanbevolen wordt om het desinfecteren van de handen met ethanolhoudende gels te beperken tot een twee á drie keer per dag. Voor het schoonmaken van oppervlakken met alcoholhoudende middelen worden handschoenen aanbevolen (geen latex-houdende!). 
      • De grenswaarde van ethanol voor de huidblootstelling is 204 mg/kg lichaamsgewicht/dag (link).
    2. Desinfecteer leuningen van zitposities wanneer binnen enkele uren weer een dienst zal gaan plaats vinden.
    3. Stel dispensers met gel beschikbaar.
    4. Toiletgroepen:
      • Reinigen/ desinfecteren.
      • Gebruik beperken: 1 persoon per keer (en hygiëneregels van toepassing).
      • Doorspoelen met gesloten deksel [3].
    5. Visuele aanduidingen.
      • Eén deur is ingang, één deur is uitgang. Markering op de vloer.
      • Aan de buitendeur een poster (de Corona maatregelen moeten goed zichtbaar zijn).
      • Idem aanduidingen in toiletgroepen.
      • Op tafels in de hal een A4 met instructie: handen desinfecteren.
    6. Kapstokken uit gebruik nemen (mensen nemen jassen mee de kerkzaal in).
    7. Mensen lopen zover mogelijk de kerk in voor een zitpositie. Uitstroom in omgekeerde volgorde of per blok.
    8. Drie ambtsdragers (Predikant, diaken, ouderling).
      • Collecte via collectezak op tafel (staander) nabij uitgang. Diaken die erbij staat?
      • Collectegeld wordt een week later geteld.
    9. Zet meerdere stewards in.
      • Vaste groep vanwege eenduidigheid ed. Zij moeten een een instructie krijgen wat hun taken zijn (welkom heten, u moet u handen nog desinfecteren, 1,5 meter broeder/zuster, daar mag u zitten, …).
      • Denk na over hun positie. Buiten een steward, in de hal en in de kerkzaal?
      • Voorzie hen van een hesje met een opschrift voor herkenbaarheid van de taak (dit maakt hen ook weer bewust van hun bevoegdheid en taak).
    10. Kosters
      • Zijn aanwezig, geven zo nodig aanwijzingen.
    11. De gemeenteleden: afstemmen op toegestane aantallen en mogelijkheden in het gebouw.
      • Registreer alle aanwezigen op NAW en vraag de mensen ook om hun telefoonnummer te mogen noteren ten behoeve van eventueel contact-onderzoek door het RIVM.
      • Een of twee diensten per zondag?
      • Doelgroepen? Wijken? Bv gezinnen. Of studenten? Belijdenisdienst: catechisantengroep en ouders van hen die belijdenis doen?
      • Bij 30 personen binnen de deur op slot? Rekening houden met mensen die op het laatste moment nog komen?
  • Zingen
    1. Bij het zingen is er een iets andere verhouding tussen grote en kleine druppels (aerosol) die mensen uitademen. Er zijn een aantal gemeenten geweest (Zuid-Korea, Frankfurt, Bremerhaven) waar nadrukkelijk andere mensen besmet zijn.
    2. Het RIVM heeft per 1 juli 2020 een richtlijn afgegeven voor koren en zangensembles (link). Samengevat: 1,5 meter in zigzagformatie van koren, ventilatie conform bouwbesluit (link) en registratie aanwezigen.
  • Sacramenten
    1. Uitgegaan wordt van een ‘gaande viering’. Met het zitten aan tafels kan niet voldaan worden aan de minimale afstand van 1,5 meter. 
    2. Voorbereiding voor het Heilig Avondmaal
      • Broodsnijder mag geen verschijnselen hebben, idem niet familieleden.
      • Handen 30 seconden wassen met water en zeep.
      • Gebruik een hygiënisch mondmasker om te voorkomen dat speeksel op brood komt.
      • Mensen pakken zelf brood van de schaal nadat zij hun handen nogmaals gedesinfecteerd hebben. Hiermee wordt een mogelijk besmettingsroute geblokkeerd. 
      • Wijn in bekertjes (gebruik bij het inschenken een hygiënisch mondmasker).
    3. Heilige Doop
      • Het heeft niet mijn voorkeur met een object (dooplepel oid) in de nabijheid van het hoofd van een baby handelingen uit te voeren. 
      • Binnen de protestantse kerken is het de praktijk om de Heilige Doop uit te voeren in de nabijheid van de preekstoel (Woord en Sacrament horen bij elkaar). De leer van Heilige Doop is ook dat het geboren kind van gelovige ouders reeds lid van het verbond is. De Heilige Doop is daarmee geen voorwaarde en kan daardoor gerust uitgesteld worden. 
      • Contactberoepen mogen na 1 mei 2020 met hygiënemaatregelen op korte afstand van anderen staan. Bij de contactberoepen worden de onder andere de kapper en tatoeëerders genoemd (link). Zij hoeven in deze ook geen mondkapje te dragen. Vergelijkbaar hiermee is wat mij betreft de de predikant ook een contactberoep.
      • De handeling van de Heilige Doop is kortdurend. Bij het stellen van de vragen en het beantwoorden daarvan kan de afstand gehandhaafd worden. Wanneer de voorganger voor aanvang van de doop zijn handen nogmaals desinfecteert, acht ik daarmee het risico van overdracht van het SARS-CoV2 laag bij de doophandeling.
      • Het gebruik van een niet-medisch mondkapje is mogelijk, gelijktijdig biedt dit geen bescherming. 
      • Uiteraard zal bij het dopen ook de wens en de gevoelens van de ouders meespelen. 
  • Overig
    1. Crèche
      • Is toegestaan (met het in acht nemen van regels voor wat betreft toegang en hygiëne) (link).

 

Bronnen

  • Overheid
  • Beroepsgroep
    • Kennisnieuwsbrief Arboprofessionals nr 1 (link)
    • Kennisnieuwsbrief Arboprofessionals nr 2 (link)
    • Kennisnieuwsbrief Arboprofessionals nr 3 (link)
    • Kennisnieuwsbrief Arboprofessionals nr 4 (link)
    • Site vereniging van Arbeidshygiënisten (link)
    • Handen wassen of desinfecteren (link)
    • Goed handen wassen (youtube)
  • Verspreiding van virus via de lucht:
  • Wim van Alphen: het coronavirus en de maatregelen (link)
  • Kerken
  • Statistiek
    • Coronalocator (link)
    • Datagraver (link)
    • Wordlometer (link)

 

 

[1] Het zelf gefabriceerde mondkapje (of hygiënisch mondmasker) en gelijkwaardige types worden in het openbaar vervoer geaccepteerd als een noodoplossing in geval de 1,5 meter niet haalbaar is. De vraag is of wij in de kerkzaal hier (in de toekomst) iets mee willen/kunnen?

[2] Kan mogelijk uitgedroogd zijn en vanwege mogelijke verspreiding van virus via lucht (aerosol) goed om deze route af te sluiten.

[3] Dit in verband met mogelijk verspreiden van virus via de lucht (aerosol) wordt bij het sluiten van het deksel de verspreiding beperkt.